Opieka nad bliskim z demencją — praca z opiekunem w praktyce psychologa

Z osobą z demencją najlepiej rozmawiać spokojnie, krótkimi zdaniami, zadając jedno pytanie naraz i dając czas na odpowiedź. Warto utrzymywać kontakt wzrokowy, mówić do osoby po imieniu i zwracać uwagę na jej emocje, a nie tylko na treść wypowiedzi. Nie pomaga poprawianie, sprzeczanie się czy sprawdzanie pamięci pytaniami typu „pamiętasz?”. Gdy osoba jest zdezorientowana, lepiej odpowiedzieć na jej uczucia i delikatnie przekierować uwagę.

Strata niejednoznaczna to sytuacja, w której bliska osoba jest fizycznie obecna, ale psychicznie coraz bardziej nieobecna, bo demencja zmienia jej pamięć, osobowość i sposób bycia w relacji. Opiekunowie mówią często, że bliski „jest i go nie ma”. Brak wyraźnego momentu straty utrudnia przeżycie żałoby i wywołuje poczucie zawieszenia. Psycholog może pomóc nazwać to doświadczenie i znaleźć sposoby na podtrzymanie więzi z tym, co w bliskim wciąż jest obecne.

Żałoba antycypacyjna to opłakiwanie bliskiej osoby jeszcze za jej życia, w miarę jak choroba odbiera kolejne jej cechy i wspólne możliwości. U opiekunów osób z demencją może trwać latami i przeplatać się z codziennym zaangażowaniem w opiekę. Towarzyszą jej smutek, złość, lęk, a czasem wstydliwe pragnienie, by to się już skończyło. Takie myśli są częste i nie świadczą o braku miłości. Pomocne jest wsparcie, które pozwala o nich mówić bez oceniania.

Tzw. kłamstwa opiekuńcze, czyli nieprzekazywanie bolesnej prawdy lub wchodzenie w rzeczywistość osoby z demencją, są częstym dylematem etycznym opiekunów. Czasem przypominanie po raz kolejny o śmierci bliskiej osoby wywołuje za każdym razem nową rozpacz, dlatego lepiej odpowiedzieć na emocje, np. tęsknotę, niż korygować fakty. Warto kierować się dobrem i poczuciem bezpieczeństwa osoby chorej oraz szacunkiem dla jej godności. Psycholog pomaga opiekunowi przepracować poczucie winy związane z takimi decyzjami.

Pogodzenie bezpieczeństwa z autonomią polega na szukaniu rozwiązań, które zmniejszają realne ryzyko, zostawiając jednocześnie jak najwięcej wyboru i godności osobie z demencją. Przykładem może być zabezpieczenie kuchenki zamiast zakazu gotowania czy lokalizator zamiast zamykania drzwi. Nie da się całkowicie wyeliminować ryzyka bez odebrania osobie niezależności. Decyzje warto podejmować stopniowo, rozmawiając o nich w rodzinie i dostosowując je do etapu choroby.

Z dziećmi o demencji dziadka lub babci warto rozmawiać prosto i prawdziwie, dopasowując słowa do ich wieku, np. „Babcia ma chorobę, przez którą zapomina i czasem się myli”. Dziecko powinno wiedzieć, że zachowanie chorej osoby nie jest jego winą i że choroba nie jest zaraźliwa. Pomaga pokazanie, jak dziecko może spędzać czas z dziadkiem lub babcią, na przykład przy muzyce czy zdjęciach. Warto też pytać o jego emocje i odpowiadać na pytania.

Psycholog może uczyć się pracy z opiekunami osób z demencją na materiale, który łączy wiedzę o przebiegu choroby z pracą z emocjami i decyzjami rodziny. Szkolenie CWP „Opieka nad bliskim z demencją – praca z opiekunem w praktyce psychologa” omawia rodzaje otępień, komunikację z osobą chorą, stratę niejednoznaczną, żałobę antycypacyjną, poczucie winy, dylemat bezpieczeństwa i autonomii, decyzję o domu opieki, konflikty rodzinne, grupy wsparcia i higienę pracy terapeuty.

Dla psychologów, psychoterapeutów, psychologów szkolnych i poradnianych, pedagogów specjalnych, doradców zawodowych, studentów psychologii oraz rodziców. Materiał dla specjalistów zakłada przygotowanie kierunkowe: nie tłumaczymy podstaw od zera i nie publikujemy treści rozwoju osobistego. Osobna część biblioteki jest napisana z myślą o rodzicach — porusza m.in. tematy związane z rozwodem i rozstaniem rodziców, które mogą pomóc chronić dziecko przed skutkami konfliktu.

Nie. Certyfikaty są dostępne wyłącznie w płatnym planie (Student, Rodzic, Specjalista albo plan dla placówek). Nie obejmuje ich bezpłatny okres próbny ani darmowe konto. W okresie próbnym możesz uczyć się i kończyć szkolenia, postęp się zapisuje, a certyfikat z każdego ukończonego szkolenia pobierzesz od razu po pierwszej płatności, ze strony szkolenia w strefie kursanta.

To szkolenia pisane, podzielone na lekcje po kilkanaście minut, z materiałem do czytania. Wracasz do nich w dowolnym momencie i przerabiasz we własnym tempie. W przyszłości planujemy wprowadzić także wersje audio. Zajęć na żywo i superwizji grupowej nie prowadzimy.

Nie, bo do 2028 roku nie ma czego przyznawać. System doskonalenia zawodowego psychologów opisany w art. 29 ustawy z 23 stycznia 2026 r. o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów zacznie obowiązywać wraz z trzonem ustawy 19 maja 2028 r., a doskonalenie ma być wtedy organizowane lub koordynowane przez samorząd zawodowy. Każdy, kto dziś obiecuje punkty, obiecuje coś, co nie istnieje. Wystawiamy certyfikat ukończenia szkolenia z liczbą godzin dydaktycznych i prowadzimy dziennik rozwoju zawodowego, żeby po wejściu przepisów w życie mieć udokumentowany dorobek.

Udział w szkoleniu i liczbę godzin dydaktycznych. Certyfikat nie nadaje uprawnień zawodowych, nie jest dokumentem żadnego towarzystwa naukowego ani zaświadczeniem oświatowym. Jest dokumentem do Twojej własnej dokumentacji rozwoju zawodowego oraz do przedstawienia pracodawcy, jeśli tego wymaga.

Tak. Pierwsza lekcja każdego szkolenia jest otwarta bez logowania, a cały blog jest dostępny bez opłat. Konta założone przed 1 września 2026 zachowują darmowy dostęp do trzech pełnych szkoleń, bez certyfikatów. Nowe konta zaczynają od bezpłatnego okresu próbnego wybranego planu (7 dni, w planie Rodzic 5 dni).