Heksafleks jako narzędzie oceny, nie jako schemat

Sześć procesów w jednym zdaniu każdy

1. Defuzja — zauważam myśl jako myśl, zamiast patrzeć na świat przez nią.
2. Akceptacja — robię miejsce dla doznania, zamiast walczyć z jego obecnością.
3. Kontakt z chwilą obecną — jestem tu, a nie w przeszłości lub w scenariuszu.
4. Ja jako kontekst — jestem tym, kto obserwuje, a nie treścią własnych myśli o sobie.
5. Wartości — wiem, w jakim kierunku chcę iść, niezależnie od tego, co czuję.
6. Zaangażowane działanie — robię kroki w tym kierunku, mimo dyskomfortu.

Odwrotna strona heksafleksu

Każdemu procesowi odpowiada wzorzec sztywności: fuzja, unikanie doświadczeniowe, dominacja przeszłości i przyszłości, przywiązanie do konceptualizowanego ja, brak jasności wartości, bezwład lub impulsywność. Ocena kliniczna w ACT polega na rozpoznaniu, który wzorzec dominuje w tym momencie sesji.

Jak to słychać

• Fuzja: „jestem nieudacznikiem" wypowiedziane jak opis faktu, nie jak myśl.
• Unikanie: „nie mogę o tym rozmawiać, bo zaraz się rozsypię".
• Konceptualizowane ja: „ja zawsze byłam osobą, która daje radę".
• Brak jasności wartości: odpowiedzi wyłącznie w kategoriach celów i obowiązków.
• Bezwład: „wiem, co powinienem robić" bez żadnego kroku od miesięcy.

Zasada doboru interwencji

Nie pytamy „jaką technikę ACT zastosować przy depresji", tylko „co blokuje ruch tego pacjenta w kierunku, który jest dla niego ważny". Odpowiedź wskazuje proces, a proces wskazuje ćwiczenie.

Test funkcjonalny

Po każdej interwencji pytanie brzmi: czy pacjent zrobił coś, czego wcześniej unikał, albo czy w kontakcie z tą samą treścią jest mniej sztywny. Deklaracja „rozumiem, to była tylko myśl" nie jest wynikiem. Wynikiem jest zmiana zachowania w obecności tej myśli.