Pytanie o seksualność jako element wywiadu

Dlaczego sposób zadania pytania waży więcej niż jego treść

Pytanie zadane na końcu wywiadu, ściszonym głosem, komunikuje pacjentowi, że temat jest kłopotliwy również dla psychologa — i zamyka go skuteczniej niż brak pytania. Umiejscowienie pytania w środku wywiadu, w tym samym tonie co pytania o sen i apetyt, załatwia większość roboty.

Sekwencja normalizująca

„Pytam o to wszystkich, bo trudności w tym obszarze często wiążą się z tym, z czym pan przychodzi. Jak wygląda u pana życie seksualne w ostatnim półroczu?"

Trzy elementy: uzasadnienie (pytam wszystkich — nie podejrzewam pana o nic), ramowanie funkcjonalne (to jest istotne klinicznie), pytanie otwarte z zakresem czasowym.

Trzy zasady językowe

• Nazywamy rzeczy wprost — „współżycie", „stosunek", „masturbacja", „erekcja". Bez zdrobnień, bez „to", bez wielokropków. Eufemizm terapeuty uczy pacjenta, że tu też trzeba się kryć.
• Nie zakładamy orientacji ani konfiguracji związku — pytamy o „partnera lub partnerkę", o to, czy relacja jest wyłączna.
• Nie zakładamy, że aktywność seksualna występuje i że jest pożądana — dla części pacjentów brak aktywności nie jest problemem; problemem bywa presja otoczenia.

Co robić z odpowiedzią „wszystko w porządku"

Pada często i zwykle oznacza „jeszcze nie wiem, czy panu ufam". Trzy sposoby zostawienia otwartych drzwi:

1. Uszczegółowienie bez naciskania: „A czy jest coś w tym obszarze, co chciałby pan zmienić?".
2. Zapowiedź powrotu: „Wrócę do tego przy okazji, bo bywa to ważne dla obrazu całości".
3. Odnotowanie w notatce, że pytanie padło i jak brzmiała odpowiedź — pytanie zadane raz i nigdy więcej działa jak brak pytania.

Kiedy pytać obowiązkowo

Przy zgłoszeniach depresyjnych i lękowych, przy każdej farmakoterapii psychiatrycznej (szczególnie SSRI), w chorobach przewlekłych i po ich leczeniu, po porodzie, przy problemach w relacji, po doświadczeniu przemocy oraz zawsze wtedy, gdy pacjent sam otwiera temat w formie żartu — żart jest najczęstszą sondą.

Checklista

• Czy pytanie padło w środku wywiadu, nie na końcu?
• Czy użyłem nazw wprost?
• Czy zostawiłem otwarte drzwi na powrót do tematu?