Trzy stany pobudzenia i inna interwencja do każdego

Model

• Hiperpobudzenie — pobudzenie powyżej okna: napięcie, przyspieszone bicie serca, gonitwa myśli, drażliwość, panika, potrzeba ucieczki lub walki.
• Okno tolerancji — stan, w którym pacjent czuje i jednocześnie myśli. Tu i tylko tu możliwa jest praca terapeutyczna.
• Hipopobudzenie — poniżej okna: odrętwienie, spowolnienie, pustka, brak czucia w ciele, wycofanie, „odpływanie".

Dlaczego to porządkuje pracę

Ta sama technika daje przeciwne efekty w różnych stanach. Ćwiczenie oddechowe z wydłużonym wydechem obniża pobudzenie — pomocne w hiper, szkodliwe w hipo, gdzie pogłębi zapadnięcie. Skupienie na doznaniach wewnętrznych może pogłębić dysocjację, a bodziec zewnętrzny ją przerwać.

Jak rozpoznać stan na sesji

Hiper: przyspieszona mowa, ruchliwość, spięte barki, rozszerzone źrenice, trudność w słuchaniu.
Hipo: zwolnione tempo, ciche i monotonne mówienie, opóźnione odpowiedzi, wzrok „przez" terapeutę, nieruchoma postawa.
W oknie: mowa modulowana, kontakt wzrokowy naturalny, zdolność do refleksji nad tym, o czym mówi.

Interwencje

• Hiper: zwolnienie tempa mowy terapeuty, wydłużony wydech, uziemienie przez kontakt z podłożem, ograniczenie bodźców, konkretne pytania orientacyjne.
• Hipo: aktywacja — zmiana pozycji, wstanie, zimna woda na nadgarstki, ruch, mocniejszy bodziec zmysłowy, głośniejsze i szybsze mówienie terapeuty, kontakt wzrokowy.
• W oknie: praca właściwa.

Zadanie z pacjentem

Narysujcie okno na kartce i wpiszcie razem jego własne objawy w każdym z trzech stanów. Ta kartka jest podstawowym narzędziem całej fazy pierwszej i pacjent powinien mieć ją przy sobie.

Poszerzanie okna

Celem fazy 1 nie jest unikanie pobudzenia, tylko poszerzenie zakresu, w którym pacjent zachowuje zdolność myślenia. Osiąga się to przez powtarzalne, krótkie wychylenia i powroty — nie przez utrzymywanie stałego spokoju.